Funkie – uprawa i najlepsze odmiany

Hosty, po polsku funkie pochodzą z Azji, głównie z Chin i Japonii, ale od od ponad dwóch wieków zagościły w europejskich ogrodach. W ciągu tych stuleci wyhodowano niezliczoną ilość odmian różniących się fakturą, kolorem liści czy siłą wzrostu. Funkie chętnie są używane przez ogrodników z powodu swojej dekoracyjności i łatwości w uprawie.  Tworząc projekt ogrodu trudno je pominąć.

hosta-'Frances-Williams'

Do tej grupy roślin zalicza się około 20 gatunków i setki odmian. Najmniejsze, miniaturowe nie przekraczają 15 cm wysokości, funkiowe giganty przekraczają czasem nawet metr wysokości. Ich liście mają zróżnicowaną fakturę, kształty i praktycznie wszystkie odcienie zieleni wzbogacone kolorem żółtym i kremowym. Dzięki tej różnorodności stwarzają nieograniczone możliwości kompozycyjne. Ich kwiaty pojawiają się od czerwca przez całe lato, termin kwitnienia zależy od gatunku i odmiany. Zazwyczaj są białe lub lawendowe, osadzone na długich pędach i mają dzwonkowaty kształt. Kwiaty niektórych funkii przyjemnie pachną.

Funkie chętnie są używane zarówno przez projektantów jak i ogrodników amatorów

Funkie chętnie są używane zarówno przez projektantów jak i ogrodników amatorów

Uprawa i pielęgnacja:

Funkie są bylinami, na dodatek całkowicie mrozoodpornymi. Każdej wiosny nowe liście na sztywnych zazwyczaj ogonkach wyrastają z grubych mięsistych kłączy. Są typowymi roślinami do cienia i w takim miejscu najlepiej się czują. Można je sadzić pod koronami dużych drzew i krzewów. Odrobina światła w ciągu dnia im nie szkodzi, im liście grubsze i mięsiste tym są bardziej odporne na przypalanie.  Odmiany o liściach złotych i jasno obrzeżonych są wrażliwsze na promienie słoneczne.  Lubią gleby zasobne w próchnicę, głęboko uprawiane, stale wilgotne z zawartością gliny. Nie udają się na glebach suchych, piaszczystych i ubogich, w takich warunkach nigdy nie osiągną swoich docelowych rozmiarów.

Funkie dobrze czują się w cieniu drzew

Funkie dobrze czują się w cieniu drzew

Kwiaty funkii potrafią być bardzo dekoracyjne - odmiana 'Blue Cadet'

Kwiaty funkii potrafią być bardzo dekoracyjne – odmiana ‚Blue Cadet’

Jak większość roślin rosnących w cieniu tak i funkie nie lubią nagrzewającego się podłoża dlatego warto rabaty pokryć ściółką. Ściółkowanie ma bardzo wiele zalet, zwłaszcza jeśli użyjemy w tym celu materiałów organicznych. Ściółka zatrzymuje wodę w podłożu (zapobiega jej szybkiemu parowaniu), chroni korzenie przed przemarzaniem, wzbogaca glebę w materię organiczną i zapobiega zachwaszczeniu rabat.  Na zasobnych w składniki mineralne glebach funkie nie wymagają dodatkowego nawożenia poza coroczną dawką kompostu. Na glebach mniej zasobnych będą wymagały zasilania przynajmniej dwa razy do roku nawozem wieloskładniowym typu NPK.

Funkie lubią zasobne gleby

Funkie lubią zasobne gleby

Funkie są roślinami wilgociolubnymi, rejony z których pochodzą charakteryzują się wysoką wilgotnością powietrza i umiarkowaną temperatura w ciągu całego roku.  Ich duże liście z powodu dużej powierzchni szybko odparowują wodę, dlatego koniecznie trzeba dbać by gleba na której rosną była stale wilgotna.  Korzenią się głęboko i w czasie suszy będą potrzebowały sporej ilości wody. Zdecydowanie korzystniejsze będzie dla nich rzadsze ale obfitsze podlewanie, niż częste i skąpe zraszanie. Starajmy się nie polewać roślin po liściach. Nie wymagają szczególnej przygotowania do zimy, wystarczy jeśli jesienią pozostawimy ich zaschnięte liście, które chronią roślinę przed mrozem. Pędy kwiatostanowe funkii mogą być ciekawą ozdobą w czasie zimy, jednak jeśli chcemy uniknąć rozsiewania się nasion warto po kwitnieniu pędy kwiatostanowe wyciąć.  Wiosną oczyszczamy rośliny z zeszłorocznych liści i pędów, nawozimy i uzupełniamy ściółkę.

Okrywa z ich własnych liści stanowi doskonałe zabezpieczenie przed mrozem.

Okrywa z ich własnych liści stanowi doskonałe zabezpieczenie przed mrozem.

Wszystkie funkie mają spore zapotrzebowanie na wodę

Wszystkie funkie mają spore zapotrzebowanie na wodę

Rozmnażanie:

Funkie są roślinami długowiecznymi i mogą przez wiele lat rosnąć w jednym miejscu, pod warunkiem że przy sadzeniu przewidzimy dla nich odpowiednią ilość miejsca. łatwo też samodzielnie je rozmnożyć, w przydomowych ogrodach najczęściej rozmnaża się je wegetatywnie czyli przez podział. Metoda ta jest prosta, skuteczna i pozwala zachować charakterystyczne cechy danej odmiany. Hosty najlepiej dzielić wczesną wiosną, tuż po tym jak pierwsze pędy wyjdą z ziemi (najczęściej druga połowa kwietnia). Najlepiej wykopać całą roślinę  za pomocą wideł amerykańskich lub szpadla i podzielić ją na mniejsze części  bardzo ostrym nożem. Staramy się to robić tak, by nie uszkodzić młodych pędów. Zdrowa sadzonka powinna mieć dobrze rozrośniętą bryłę korzeniowa i co najmniej 3 mocne pędy.  Miejsce na nowe rośliny powinno być starannie przygotowane, wolne od chwastów i  zasilone kompostem. Podzielone fragmenty  sadzimy  bezpośrednio na przeznaczonym dla nich miejscu lub do donic, podlewamy i ściółkujemy. Jeśli chcemy uzyskać własne odmiany możemy próbować siewu z nasion. W produkcji przemysłowej coraz częściej przy rozmnażaniu funkii stosuje się metodę in vitro.

Bardzo łatwo można je samodzielnie rozmnożyć

Bardzo łatwo można je samodzielnie rozmnożyć

Zestawienia:

Funkie dobrze będą się czuły w towarzystwie roślin o podobnych wymaganiach glebowych i siedliskowych oraz podobnym tempie wzrostu. Duże mięsiste liście  funkii dobrze wyglądają z bylinami o pierzastych, powcinanych i delikatnych liściach. Idealnie komponują się z paprociami, tawułkami, konwalią, rodgersją, żurawkami, turzycami. Wybór gatunków jest ogromny.  Idealnym towarzystwem dla nich są drobne rośliny cebulowe, które ożywią wczesną wiosną rabaty z funkiami. Brzydko zasychające liście roślin cebulowych w maju zostaną przykryte liśćmi funkii. Podobnie możemy użyć innych geofitów runa leśnego, np zawilców gajowych.

Jasne liście funkii ładnie kontrastują z bordową żurawką

Jasne liście funkii ładnie kontrastują z bordową żurawką

Funkie dobrze sprawdzają się jako rośliny okrywowe na dużym i trudnym terenie, w cienistych ogrodach niektóre odmiany mogą również pełnić rolę obwódki.

Obwódka z funkii  o jednolitych liściach wprowadza harmonię do ogrodu

Obwódka z funkii o jednolitych liściach wprowadza harmonię do ogrodu

Funkie doskonale nadają się też do uprawy pojemnikowej, podobnie jak te rosnące w gruncie tak i te w pojemniku będą wymagały cienia lub półcienia, wilgotnej gleby i systematycznego zasilania. W donicach ziemia szybciej wypłukuje się ze składników pokarmowych dlatego częste nawożenie jest tak istotne dla prawidłowego rozwoju roślin.
Funkie w pojemnikach mogą być ozdobą tarasów, balkonów czy małych ogrodów. Zimują w nich bez większych problemów, wystarczy zimą donice zestawić w zacisznym miejscu. Co 3-4 lata będą wymagały przesadzania.

Idealnie nadają się do uprawy w donicach

Idealnie nadają się do uprawy w donicach

Funkie pasują właściwie do każdego ogrodu, bez względu na jego charakter. Są roślinami uniwersalnymi, dobrze wyglądają zarówno w założeniach formalnych jak i w ogrodach o swobodnym charakterze.

Funkie pasują do każdego ogrodu z odrobiną cienia

Funkie pasują do każdego ogrodu z odrobiną cienia

Jak większość bylin funkie dobrze wyglądają w jednorodnych grupach, zwłaszcza mniejsze odmiany. Duże, dorastające do 70-100 cm możemy sadzić pojedynczo w towarzystwie innych bylin. Starajmy się unikać nagromadzenia dużej ilości różniących się odmian na małej powierzchni, to pozwoli uniknąć wrażenia  chaosu i bałaganu na rabacie.

Średnie i małe funkie dobrze wyglądają w jednorodnych grupach

Średnie i małe funkie dobrze wyglądają w jednorodnych grupach

 Problemy – największym wrogiem funkii są ślimaki, które upodobały sobie ich smaczne liście wygryzając w nich nieestetyczne dziury. W ogrodach, w których występuje duża populacja tych mięczaków odradza się sadzenie funkii, podziurawione liście bardziej szpecą niż zdobią ogród. Kłącza funkii są jadalne i czasem stają się przysmakiem gryzoni, zwłaszcza karczowników. Potrafią obgryźć wszystkie korzenie nawet u wieloletniej kępy.  Czasem funkie chorują na choroby grzybowe i wirusowe, jednym z najgroźniejszych jest HVX. Zawsze kupujmy rośliny zdrowe i z pewnych źródeł, to zapobiegnie rozprzestrzenianiu się chorób.

Funkie niestety stanowią przysmak dla ślimaków

Funkie niestety stanowią przysmak dla ślimaków

Niebieskie:

  • Big Mama‚ – duża odmiana, dorasta prawie do 1 m wysokości, kwiaty białe;
  • Blue Angel’ –  liście dorastają do 40-50 cm wysokości, pędy kwiatostanowe nawet do 1 m; piękna odmiana o gofrowanych liściach,  bardzo rozrasta się na szerokość i wymaga sporo miejsca; kwiaty białe;
  • ‚Blue Cadet’ – średniej wielkości odmiana, dorastająca wraz z pędami do 40 cm, kwiaty białe;
  •  ‚Blue Chip’ – średniej wielkości odmiana, dorastająca do 30 cm, kwiaty lawendowe;
  •   ‚Blue Umbrellas’ – bardzo duża odmiana do 120 cm średnicy i około 90 cm wysokości, kwiaty jasno lawendowe;
  •  ‚Halcyon’– średniej wielkości odmiana, dorastająca wraz z pędami do 40 cm, kwiaty lawendowe;
Hosta 'Halcyon'

Hosta ‚Halcyon’

  • ‚Krossa Regal’- duża, elegancka  odmiana, dorastająca  do 70 cm, z pędami kwiatostanowymi do 140 cm, kwiaty lawendowe;
  • sieboldiana ‚Elegans‚ – duża  odmiana o wyjątkowo pięknych sercowatych liściach, dorastająca wraz z pędami do 100 cm, kwiaty białe, duże;
Hosta 'Krossa Regal'

Hosta ‚Krossa Regal’

Zielone:

  • Colossal‚ – liście zielone, dorasta do wysokości 70 cm, kwiaty jasno lawendowe;
  • ‚Invincible’ – średniej wielkości odmiana o bardzo ciemnych, pięknych i błyszczących liściach, dorasta do 30 cm, kwiaty białe;
  • ‚Niagara Falls’ – duża hosta o pięknych liściach na początku z niebieskim połyskiem w trakcie sezonu zielonych, dorasta do 50 cm wysokości, kwiaty białe;
Hosta 'Niagara Falls'

Hosta ‚Niagara Falls’

 

  • ‚Royal Standard’ – duża odmiana dorastająca do 60–70 cm, kwiaty białe;
  • ‚Sum and Substance’ – jedna z większych odmian o dużych, jasno zielonych liściach, dorasta do 70-100 cm, kwiaty jasne, lawendowe;
Hosta 'Sum & Substance'

Hosta ‚Sum & Substance’

Żółte:

  • ‚August Moon’ – liście zółte, dorasta do 50 cm, kwiaty jasne, białe;
  • ‚Blonde Elf’ – mała obwódkowa odmiana, liście wąskie, żółte, dorasta do 20 cm, kwiaty lawendowe;
  • ‚Emerald Tiara’ –  piękna nieduża odmiana o złotych liściach, dorasta do 20 -30  cm wysokości; kwiaty lawendowe;
Hosta 'August Moon'

Hosta ‚August Moon’

 

 

Hosta 'Emerald Tiara'

Hosta ‚Emerald Tiara’

  • ‚Golden Prayers’ – nieduża odmiana o złotych, karbowanych i sercowatych liściach, dorasta do 35 cm wysokości, kwiaty lawendowe;
  • ‚Golden Waffles’ – średnia odmiana o złotych, karbowanych i wydłużonych  liściach, dorasta do 40 cm wysokości, kwiaty białe;

Pstre:

  •  fortunei ‚Albopicta‚ –  duża odmiana dorastająca do 55 cm, środek liścia zwłaszcza wiosną jasny, limonkowy, latem zieleniej, kwiaty białe;
  • ‚Bright Lights’ – piękna odmiana o mięsistych liściach, środek zielony, obwódka kremowo – żółta, dorasta do 40 cm, kwiaty jasne, lawendowe;
Hosta 'Bright Lights'

Hosta ‚Bright Lights’

 

  • ‚Brim Cup’ – liście zielone, nieregularna kremowa obwódka, dosrasta do 30 cm, kwiaty lawendowe;
  • Christmas Tree’ – duża odmiana o ciemnych liściach z jasną obwódką, dorasta do 50 – 70 cm, kwiaty lawendowe;
  • ‚Fire and Ice’ – ładna odmiana, liście zielono- białe, dorasta do 40 cm, kwiaty jasne, lawendowe;
  • ‚Francee’ – liście duże, zielone, z wąską białą obwódką, dorasta do 70 cm, kwiaty jasne, lawendowe;
  • ‚Frances Williams’  –  duże, karbowane liście z szeroką kremową obwódką, doratsa do 60 cm, kwiaty białe;
Hosta 'Frances Williams'

Hosta ‚Frances Williams’

  • ‚Golden Tiara’ – liście zielone z nieregularnym zółtym obrzeżeniem, dorasta do 25-30 cm, kwiaty piękne, ciemne fioletowe, obfite;
  • ‚Inniswood’ – liście żółto zielone, odmiana dorasta do 60 cm, kwiaty jasne, lawendowe, prawie białe;
  • June’ – bardzo elegancka odmiana o liściach   limonkowych z   zielono – niebieską obwódką, dorasta do 40 cm, kwiaty lawendowe;
  • ‚Patriot’ – piękna odmiana o ciemnych zielonych liściach z bardzo jasną obwódką, dorasta do 30- 40 cm, kwiaty lawendowe;
Hosta 'June'

Hosta ‚June’

Hosta 'Patriot'

Hosta ‚Patriot’

  • ‚Stiletto‚ – niska, obwódkowa odmiana, liście zielone z białym wąskim brzegiem, dorasta do 15 cm, z kwiatostanem do 30 cm, kwiaty ciemne, lawendowe;
  • ‚Twilight’ – piękna, stara odmiana dorastająca do wysokości 50 cm, liście z szerokiem, kremowym brzegiem,  kwiaty w kolorze jasnej lawendy’
  • ‚Whirlwind’ – szalenie elegancka odmiana o ciemnych liściach z kremową obwódką, dorasta do 40 cm, kwiaty lawendowe;
  • ‚Wide Brim’ – średniej wielkości odmiana z nieregularną obwódką, dorasta do 40 cm, kwiaty jasne, lawendowe;