Ogród warzywny – zakładanie część I

Chyba każdy z nas ma świadomość jak bardzo duży wpływ na nasze samopoczucie i zdrowie  ma dieta. Podstawą  dobrze dobranego menu  są bez wątpienia  warzywa i owoce. Mimo że mamy dostęp do najbardziej nawet egzotycznych produktów z całego świata, to jednak ogródki i grządki warzywne pojawiają się w wielu ogrodach jak grzyby po deszczu.

Wzorcowy przydomowy ogród warzywny

Wzorcowy przydomowy ogród warzywny

Większość warzyw sprzedawanych w sklepach pochodzi z przemysłowych upraw nastawionych na szybkie i wysokie plony, które osiąga się za pomocą środków chemicznych.  Tak uprawiane warzywa nie tylko tracą smak ale również znaczne ilości składników odżywczych.  Zdrowe i wolne od chemii warzywa to główny powód zakładania własnego ogródka warzywnego. Pamiętajmy o tym by nie zakładać ogrodu warzywnego w rejonach o silnym zanieczyszczeniu, np. w pobliżu ruchliwych tras. Warzywa, zwłaszcza  kapustne, będą gromadzić metale ciężkie.

Mniej i bardziej egzotyczne warzywa z całego świata fot. sxc.hu

Mniej i bardziej egzotyczne warzywa z całego świata                                                                                    fot. sxc.hu

Jeśli już dojrzeliśmy do założenia własnego ogrodu warzywnego musimy sobie uświadomić że będzie on wymagał systematycznej pracy w ściśle określonych przez przyrodę terminach. Potrzebna nam będzie nie tylko   wiedza  na temat uprawy i pielęgnacji warzyw  ale także  doświadczenie, którego nabiera się z czasem. Warto  na początku pod uprawę warzyw przeznaczyć niewielki fragment ogrodu, który z czasem w miarę potrzeb możemy powiększyć. Nawet jeśli coś nam się nie uda nie należy się zniechęcać tylko próbować dalej.  Sukces osiągniemy dzięki dokładności i systematyczności.

Pyszna sałatka z pomidorami własnej produkcji fot. sxc.hu

Pyszna sałatka z pomidorami własnej produkcji fot. sxc.hu

Warzywa tak jak i wszystkie rośliny mają swoje wymagania w zależności od gatunku i rodziny botanicznej z jakiej pochodzą.  By osiągnąć wysokie plony musimy im  zapewnić  odpowiednie warunki rozwoju. Roślinom do wzrostu potrzebne będą woda, światło, ciepło i składniki pokarmowe. Różne warzywa pochodzą z różnych stref klimatycznych i nie wszystkie dobrze rosną we wszystkich rejonach naszego kraju. Zanim więc kupimy nasiona zastanówmy się jakie warunki panują w naszym ogrodzie i dobierzmy do nich odpowiednie  gatunki. Podobnie jak w przypadku roślin ozdobnych prawidłowy dobór roślin pomoże nam uniknąć przykrego rozczarowania.

Miejsce na ogród warzywny: większość warzyw ma ogromne wymagania względem światła, na jego niedobór wrażliwe są zwłaszcza młode siewki i rozsady. Planując ogródek warzywny wybierzmy dla niego nasłonecznione miejsce, takie w którym wiosną gleba szybko rozmarza i szybko się nagrzewa. W dużym ogrodzie dobrze jest  by był położony blisko domu i w pobliżu ujęcia wody. Zaplanujmy też w nim miejsce na niewielki kompostownik.  Idealnym rozwiązaniem jest podział ogrodu warzywnego na 4 kwatery (lub ich wielokrotność) – ułatwi nam to zasilanie gleby, odpowiednie nawożenie i stosowanie płodozmianu.

Wzorcowy przydomowy ogród warzywny

Wzorcowy przydomowy ogród warzywny

Wymagania  warzyw w stosunku do gleby – jakość gleby ma przy uprawie warzyw ogromne znaczenie. Warzywa są bardzo wrażliwe na jakość gleby, tylko jej gruzełkowata struktura zapewni im odpowiednie warunki  do prawidłowego rozwoju.  Dobra gleba powinna być przewiewna, przepuszczalna z odpowiednią zawartością wody i składników pokarmowych.  Często używa się sformułowania „gleba w kulturze”. Gleby lekkie szybko się nagrzewają stąd nazywa się je ciepłymi. Idealnie będą nadawały się pod uprawę warzyw wczesnych. Gleby cięższe nagrzewają się później, są glebami zimnymi za to bogatszymi w składniki pokarmowe i wodę. Takie gleby idealnie nadają się pod uprawę warzyw późnych.

  • gleby piaszczyste – są glebami ciepłymi,  wymagają intensywnego nawożenia obornikiem, kompostem i nawozami zielonymi, które wzbogacą je w próchnicę; udają się na nich warzywa o mniejszych zapotrzebowaniach na wodę: pomidory, buraki, fasola, marchew;
  • szczerki – to gleby piaszczysto – gliniaste, bogatsze w składniki pokarmowe i lepiej zatrzymujące wodę; udają się na nich przede wszystkim warzywa wczesne, ale będą też odpowiednie pod uprawę innych warzyw, udają się na nich: pietruszka, marchew, buraki , kapusta wczesna, fasola, groch, pomidory, ogórki, cebula;
  • gleby gliniaste – odznaczają się zwięzłością, słabą przepuszczalnością i przewiewnością; wprawdzie zazwyczaj są bardzo bogate w składniki pokarmowe ale mają złą strukturę, są też zazwyczaj kwaśne; wymagają rozluźniania materią organiczną i wapnowania; są glebami zimnymi, najlepiej udają się na nich: kapusta, kalafior, marchew, buraki, pietruszka, seler;
  • bielice – wytworzone na piaskach odznaczają się małą zawartością próchnicy, są kwaśne i ulegają szybkiemu wymywaniu składników pokarmowych; wymagają częstego zasilania materią organiczną i wapnowania; najlepiej na takich glebach udają się: kapusta, kalafior, cebula,ogórki, pomidory, buraki, marchew, pietruszka, seler, fasola, groch;
  • lessy – to jedne z najlepszych gleb pod uprawę warzyw, odznaczają się przepuszczalnością, przewiewnością i dostateczną wilgotnością; wymagają częstego nawożenia obornikiem, gdyż ten szybko się w nich rozkłada; na lessach udają się praktycznie wszystkie warzywa: kapusta, kalafior, cebula, ogórki, marchew, pomidory, buraki, pietruszka, seler, fasola, groch;
  • mady – to gleby powstałe w korytach rzek, jeśli nie są zbyt podmokłe będą idealne do uprawy wszystkich warzyw i zapewnią wysokie plony; na madach  udają się  wszystkie warzywa: kapusta, kalafior, cebula, ogórki, marchew, pomidory, buraki, pietruszka, seler, fasola, groch;
  • czarnoziem – w Polsce rzadko spotykany, bogaty w próchnicę i ciepły; podobnie jak w przypadku madów można na nich uprawiać wszystkie warzywa, nawet te bardzo wczesne;
  • czarne ziemie – to gleby pochodzenia bagiennego, zimne, podmokłe ale żyzne; najlepiej udają się na nich: kapusta, kalafior, marchew, pietruszka, buraki.
 Warzywa mają różne wymagania co do gleby i składników pokarmowych

Warzywa mają różne wymagania co do gleby i składników pokarmowych

Wymagania warzyw w stosunku do wody – warzywa, podobnie jak inne rośliny nie mogą się bez wody rozwijać. Już w fazie kiełkowania nasion jest ona bezwzględnie potrzebna a w miarę wzrostu roślin zapotrzebowanie to systematycznie wzrasta. Nie wszystkie warzywa są jednakowo wrażliwe na suszę,  te o silnym systemie korzeniowym są bardziej odporne na niedobór wody. Warzywa o dużych liściach natomiast wyparowujących duże ilości wody potrzebują zwykle częstszego podlewania.

  • warzywa o dużym zapotrzebowaniu na wodę: kapusta, sałata, rzepa, rzodkiewka, szpinak, seler, rabarbar;
  • warzywa mniej wrażliwe na suszę: cebula, czosnek, ogórki, fasola, bób, groch, marchew, pietruszka, buraki, ziemniaki,
  • warzywa bardzo odporne na suszę: pomidory, dynie, fasola;
 warzywa mają też różne zapotrzebowanie na wodę fot.sxc. hu

Warzywa mają też różne zapotrzebowanie na wodę                                                                      fot.sxc. hu

Wymagania warzyw co do światła – wszystkie rośliny do wzrostu potrzebują światła, warzywa mają te wymagania bardzo wysokie. Najmniej potrzebują go: rabarbar, szczaw, szpinak, szczypiorek. Najbardziej na niedostatek światła cierpią; pomidory, ogórki, dynie, fasola.  Najsilniej na niedostatek światła reagują wszystkie warzywa tuż po skiełkowaniu.
Dla lepszego wykorzystania światła dziennego należy w ogrodzie warzywnym stosować odpowiednią rozstawę, przerywać młode rośliny i starannie odchwaszczać.  Duże znaczenie dla rozwoju warzyw ma również długość dnia, czyli ilość godzin podczas których rośliny korzystają ze światła słonecznego. Niektóre warzywa przy długim dniu przestają rosnąc i wybijają w kwiaty. Nazywa się je często warzywami krótkiego dnia, należą do nich: rzodkiewka, sałata i szpinak.