Ogród warzywny – zakładanie część II

W części I opisaliśmy najważniejsze wymagania warzyw co do gleby, światła i wody. Przy zakładaniu ogrodu warzywnego należy przede wszystkim zwrócić uwagę na glebę, tylko jej staranna i systematyczna  uprawa zapewni nam wysokie plony. Plonowanie ma  ogromne znaczenie  gdy nie możemy przeznaczyć na ogród warzywny zbyt dużej powierzchni działki.

Zadbana i odżywiona gleba da nam wysokie plony

Zadbana i odżywiona gleba da nam wysokie plony

Gleba pod uprawę powinna mieć strukturę gruzełkowatą, przepuszczalną, dobrze też powinna  magazynować wodę.  Musi być żyzna i pulchna. Taką strukturę gleby możemy uzyskać odpowiednią zaopatrując ją w materię organiczną   i wapnując. Nie bez znaczenia jest również mechaniczne spulchnianie i uprawa ziemi. Wiele  warzyw ma niewielkich rozmiarów nasiona, których  nie można  zbyt głęboko przykrywać. Z tego  powodu bardzo istotnym jest by ziemia była starannie wyrównana, rozdrobniona, bez grud. Ogród warzywny wymaga też dokładnego odchwaszczania, nie możemy dopuścić by chwasty konkurowały z roślinami użytkowymi o pokarm, wodę i światło. Systematycznie pieląc nie tylko zwiększymy plony ale również poprawimy strukturę gleby. Przed przystąpieniem do prac warto poddać naszą glebę analizie, dzięki której będzie można dokładnie określić zawartość poszczególnych pierwiastków. Idealny odczyn  gleby w ogrodzie warzywnym powinien się wahać pomiędzy 6-6,5. Odczyn gleby możemy sprawdzić samodzielnie za pomocą prostego kwasomierza i płynu Helliga, które dostępne są w każdym sklepie ogrodniczym.

 Gleba w ogrodzie warzywnym musi być starannie uprawiana

Gleba w ogrodzie warzywnym musi być starannie uprawiana

Planując grządki warzywne podzielmy nasz ogródek warzywny na 4 część – dzięki takiemu wyraźnemu podziałowi będziemy mogli zastosować płodozmian (nazywany bywa czasem zmianowaniem).  Dobrze jest wytyczyć grządki za pomocą prostej drewnianej listwy lub dwóch palików i rozciągniętego pomiędzy nimi  sznurka. Dzięki temu będziemy mieć pewność, że nasz ogródek będzie miał idealny kształt.  Najważniejszą czynnością na początku będzie przygotowanie gleby: zdjęcie darni jeśli przeznaczyliśmy na ogródek fragment trawnika, pozbycie się wieloletnich chwastów i głębokie spulchnienie szpadlem.  Najlepiej glebę przygotować już jesienią, jednak jeśli tego nie zrobiliśmy możemy prace rozpocząć wczesną wiosną.  Na powierzchni gleby przeznaczonej pod uprawę warzyw, podobnie jak w ogrodzie nie możemy pozostawić żadnych chwastów, resztek roślinnych czy kamieni.

Klasyczny angielski kitchen garden

Klasyczny angielski kitchen garden

W niewielu ogrodach można spotkać idealną glebę pod uprawę warzyw, dlatego konieczne będzie jej poprawienie. Zarówno gleby ciężkie i podmokłe jak i lekkie, piaszczyste będą wymagały dodatku materii organicznej.  Nie tylko poprawimy tym sposobem strukturę gleby ale zasilimy ją również w niezbędne składniki odżywcze.  Najlepiej ogród warzywny zasilać przekompostowanym  obornikiem zwierzęcym, jednak pamiętajmy że nie wszystkie warzywa dobrze rosną w pierwszym roku po oborniku, nadają się na takie miejsca te najbardziej wymagające pod względem pokarmowym.  Za najcenniejszy do ogrodów warzywnych uważa się obornik koński, który jest  zasobny w składniki pokarmowe i bardzo szybko się nagrzewa.  Najlepszym rozwiązaniem jest więc dodanie obornika  tylko na 1/4 lub 1/2 ogrodu warzywnego. Należy go starannie przekopać z glebą,  gdyż w ten sposób unikniemy dużych strat cennego azotu.  Nawozy gospodarskie mają również dużą zawartość słomy, która z czasem zamienia się w wartościową biomasę.   Na glebach ciężkich, gliniastych obornik daje się co 4 lata  (3-4 kg/m2) i przekopuje późną jesienią. Na glebach bardzo lekkich można go stosować co 2 lata (2 kg/m2)  i przekopywać wczesną wiosną.  Z powodu dużych trudności w zdobyciu nawozów gospodarskich możemy używać suszonego obornika, kupionego w sklepie ogrodniczym. Jednak nie ma nic lepszego pod warzywa jak własny  kompost, którym zasilamy ogród warzywny wiosną,  delikatnie przekopując go i mieszając z ziemią. Zbyt głębokie przekopywanie kompostu nie ma sensu, gdyż poniżej 30 cm bakterie i inne mikroorganizmy nie są aktywne.  Jeśli nie  mamy jeszcze własnego kompostu można go kupić bezpośrednio w kompostowniach lub w sklepach ogrodniczych. Jeśli konieczne jest wapnowanie gleby (np. dolomitem wapniowym) przeprowadzamy je późną jesienią po zbiorach. Podobnie jak w przypadku obornika tak i dawkowanie  kompostu zależy od rodzaju gleby i zapotrzebowania konkretnych gatunków na składniki pokarmowe. Należy również pamiętać, że nigdy nie dodajemy równocześnie nawozów i dolomitu czy wapna, odstęp pomiędzy tymi dwoma zabiegami powinien wynosić co najmniej 2 tygodnie.

Zadbana i odżywiona gleba da nam wysokie plony

Zadbana i odżywiona gleba da nam wysokie plony

Dobrym sposobem na zasilenie ogrodu warzywnego jest zastosowanie nawozów zielonych. To rośliny, najczęściej z grupy motylkowych, które wysiewa się zazwyczaj  jak poplon, czyli po zbiorze niektórych warzyw. Tworzą one zieloną masę, która wprowadzona go gleby skutecznie poprawia jej strukturę i zaopatruje w azot.  Zielona masa  tych nawozów wzbogaca ziemię w próchnicę oraz pobudza pożyteczne bakterie i mikroorganizmy. Najpopularniejsze rośliny na nawóz zielony to: peluszka, facelia, łubin niebieski, koniczyna biała, rzepak. Ich nasiona również można kupić w sklepach ogrodniczych. Przy uprawie należy pamiętać by nie dopuścić roślin do kwitnienia, gdyż z czasem zaczną się same wysiewać w ogrodzie warzywnym. Nie ma znaczenia w jaki sposób wprowadzimy je do gleby. Można pozostawić je na zimę i przekopać wiosną po przemrożeniu, można ich użyć jako ściółki lub ściąć świeże  i przekopać z glebą.

Wytyczając zagony warzywne pamiętajmy by ich szerokość nie przekraczała  120 cm, ścieżki powinny mieć co najmniej 30-40 cm szerokości. Taki układ ułatwi nam w późniejszym czasie pielęgnację. Na glebach cięższych zagon powinien być lekko wzniesiony, oddzielony wgłębionymi bruzdami. Dzięki tej technice ziemia będzie szybciej się nagrzewała i obsychała wiosną.

Dobrym rozwiązaniem jest ogród warzywny w podniesionych, drewnianych skrzyniach. Wymiary i kształt skrzyń mogą być dowolne, ale pamiętajmy że w zbyt szerokich trudno nam będzie pielić. Taka uprawa ma sporo zalet – ziemia w skrzyniach szybciej rozmarza i szybciej się nagrzewa niż w gruncie, w razie potrzeby (nocnych przymrozków) szybko i skutecznie możemy nakryć całość włókniną, wiele szkodników ma utrudniony dostęp do warzyw.  Uprawa  na podniesionych grządkach nie wymaga też ciągłego schylania się oszczędzając nasz kręgosłup.

Ogród warzywny w skrzyniach

Ogród warzywny w skrzyniach

Prowadząc ogród warzywny w skrzyniach mamy znacznie większy wpływ na jakość gleby w jakiej uprawiane są nasze warzywa. Zakładając taki ogródek pamiętajmy, że deski muszą być wzmocnione pionowymi słupkami by nie wyginały się pod naporem ziemi i kompostu, nie mogą też być zabezpieczone impregnatem, który mógłby się przedostać do warzyw.  Skrzynie nie powinny też mieć więcej niż 50 –  60 cm wysokości. Zamiast desek można użyć drewnianych bali a wprawni majsterkowicze mogą się pokusić o grządki wymurowane z cegieł. Spód skrzyni dobrze jest wyłożyć grubym, szarym  kartonem który skutecznie przydusi chwasty pod spodem. Możemy na to wysypać niewielką warstwę pociętych pędów drzew i krzewów,  dodać warstwę obornika a na sam koniec warstwę kompostu zmieszanego  z glebą. Ziemia w skrzyniach z czasem będzie osiadać, więc konieczne będzie jej uzupełnianie  świeżym, dobrze przerobionym kompostem.  Do uprawy w skrzyniach nie nadają się warzywa wymagające podpór, np groch czy fasola, chyba że skrzynie są bardzo niskie.

 Uprawa w skrzyniach zapewni też estetyczny wygląd

Uprawa w skrzyniach zapewni też estetyczny wygląd

Jeśli zdecydujemy się użyć kompostu kupionego w przemysłowych kompostowniach pamiętajmy, że   jest on jedynie dodatkiem do gleby i nie nadają się jako samodzielne podłoże.