Pielęgnacja ogrodu – nawożenie organiczne

Nawożenie roślin w ogrodzie ma ogromny wpływ na ich wzrost, zdrowie, kwitnienie i plonowanie. Zarówno rośliny ozdobne jak i sadownicze czy warzywne mają spore zapotrzebowanie na różnego rodzaju składniki mineralne, które pobierają z gleby.

Zadbany trawnik jest doskonałym tłem dla roślin

Naturalne środowisko, np. las jest przykładem takiej ekologicznej „fabryki” która jest w stanie zaspokoić wszystkie potrzeby rosnących w niej roślin bez ingerencji człowieka.       W lesie następuje naturalna selekcja, pozostają w nim jedynie rośliny które znajdują w nim odpowiednie warunki do bytowania.  W ogrodzie, gdzie różnorodność roślin spowodowana jest raczej chęcią posiadania wszystkiego, utrzymanie takiego samoistnego ekosystemu  jest  trudniejsze z powodu intensywniejszej uprawy i eksploatacji gleby.  Uprawa przez wiele lat roślin w tym samym miejscu prowadzi do wyjaławiania gleby, czyli wyczerpania składników pokarmowych. Do prawidłowego wzrostu rośliny potrzebują szeregu makro i mikroelementów, zarówno ich niedobór jak i nadmiar może być dla nich niekorzystny.  Jedną z najważniejszych zalet nawożenia organicznego jest niemożność przedawkowania nawozów.  W silnie przenawożonych glebach może wystąpić niekorzystne zjawisko nadmiernego stężenia soli tzw. zasolenie gleby, co prowadzi między innymi do ograniczenia pobierania wody przez rośliny (susza fizjologiczna). Dostarczenie roślinom odpowiedniej  ilości składników pokarmowych z zachowaniem właściwych proporcji między nimi ma na celu  utrzymanie lub polepszenie żyzności gleby. Nawożąc rośliny nawozami organicznymi musimy mieć świadomość, że przede wszystkim dokarmiamy glebę i żyjące w niej pożyteczne organizmy, które przetwarzają nawozy w formy przyswajalne przez rośliny.

Nawożenie nawozami sztucznymi, chociaż wydaje się szybkie i łatwe ma wiele wad:

  • nadużywanie nawozu  przy braku dokładnej  analizy zasobności gleby, co może mieć ogromne znaczenie na wzrost roślin i pogorszenie się plonów;
  • zasolenie gleby i wymywanie nawozów; zasolenie ma również duży wpływ na zanikanie pożytecznych mikroorganizmów w glebie;
  • zanieczyszczenie wód powierzchniowych i gruntowych.
  • nawozy sztuczne dostarczają glebie potrzebnych składników mineralnych, ale nie wpływają w żaden sposób na poprawienie struktury gleby;
nawozenie1

Zadbane i odpowiednio zasilane rośliny będą cieszyć nas prze wiele lat

Makro i mikroelementy:

  • azot – jest jednym z podstawowych makroelementów, odpowiada za tworzenie się masy zielonej roślin, za ich wzrost i wybarwienie; rośliny cierpiące na niedobór azotu mają lekko żółtawe liście, są wątłe i karłowe; nadmiar azotu może być równie niebezpieczny jak jego niedobór, rośliny są wybujałe, mają nadmiernie ciemne liście, słabiej kwitną, są mniej odporne na szkodniki i choroby; nadmiar azotu w roślinach sadowniczych i warzywach może być również szkodliwy dla spożywających je osób;
  • potas – odpowiada głównie za rozwój masy korzeniowej oraz ma wpływ na drewnienie roślin przed zimą; właściwa dawka potasu chroni je więc przed przemarzaniem; cierpiące na niedobór potasu rośliny słabo rosną, brzegi starszych liści żółkną i zamierają;
  • fosfor – odpowiada za rozwój masy korzeniowej, ale przede wszystkim za kwitnienie i owocowanie roślin; jego niedobór hamuje wzrost roślin, liście ciemnieją, są  podbarwione na fioletowo-purpurowo, starsze zwijają się;
  • wapń – ma przede wszystkim wpływ na strukturę gleby, jego odpowiednia zawartość w podłożu sprawia, iż gleba ma gruzełkowatą strukturę, idealną do rozwoju roślin i zatrzymywania wody; nadmiar wapnia w glebie powoduje problemy z przyswajaniem przez rośliny innych pierwiastków np. potasu; jego niedobór zaburza rozwój roślin;
  • magnez i siarka – część roślin ma duże zapotrzebowanie na te makroelementy, ich niedobór powoduje że rośliny żółkną, stają się kruche i wrażliwe;
  • mikroelementy takie jak żelazo, miedź i cynk uaktywniają działanie niektórych enzymów roślinnych stwarzając prawidłowe warunki do przemiany materii u roślin;
Fosfor stymuluje kwitnienie

Fosfor stymuluje kwitnienie

 Podstawowe nawozy organiczne:

  • kompost – jest najlepszym i najważniejszym  nawozem do stosowania w ogrodzie, prawidłowo przygotowany jest w stanie zapewnić roślinom wszystkie składniki niezbędne do rozwoju; jest nawozem bogatym w azot;  zaletą kompostu jest to, iż nie można go przedawkować, może być stosowany przez cały sezon wegetacyjny do nawożenia, ściółkowania i okrywania roślin; kompostowanie to nie tylko sposób na pozyskiwanie własnego nawozu, ale to również zachowanie równowagi biologicznej w ogrodzie; jak przygotować własny kompost opisaliśmy w artykule; kompost doskonale poprawia strukturę gleby, zarówno ciężkiej i zbitej, jak i piaszczystej i lekkiej;
  • obornik – w ogrodach stosuje się obornik zwierzęcy pochodzący od zwierząt gospodarskich; zazwyczaj jest on zmieszany ze słomą dostarcza roślinom wszystkich niezbędnych składników pokarmowych; obornik najlepiej pozyskiwać z gospodarstw ekologicznych, gdzie zwierzętom nie dodaje się do pożywienia hormonów i antybiotyków;  podobnie jak kompost tak i obornik poprawia strukturę każdej gleby; na glebach ciężki stosuje się go rzadziej (co 3-4 lata), na glebach lekkich częściej (co 1-2 lata);  obornik jest nawozem bardzo bogatym w azot, dlatego zanim zaczniemy go używać pod rośliny ozdobne konieczne będzie przekompostowanie (od 3-6 miesięcy); obornikiem nawozimy rośliny w momencie rozpoczęcia wegetacji, czyli wczesną wiosną, aż do jej zakończenia (najpóźniej do końca lipca);  ponieważ obornik jest  coraz trudniej dostępny możemy zastąpić go obornikiem suszonym lub granulowanym, do kupienia  praktycznie w każdym sklepie ogrodniczym; obornik odzwierzęcy  zawiera również sporą dawkę masy organicznej, z której w procesie przemian w glebie powstaje próchnica co jest jego dużą zaletą;
  • pomiot ptasi – jest bogaty w azot i mikroelementy, jednak wymaga przekompostowania; świeży pomiot ptasi bogaty w azot może spalić korzenie roślin; stosujemy go również wiosną; w sklepach ogrodniczych można dostać jego suszoną formę;
  • gnojowica – to przefermentowany mocz zwierząt gospodarskich najczęściej zmieszany z wodą; z powodu dużej zawartości azotu i nikłej zawartości innych makro i mikroelementów jej niekontrolowane wprowadzanie do gleby może być bardzo niebezpieczne; można nią polewać pryzmy kompostowe, zwłaszcza te o niewielkiej zawartości materiału zielonego;
  • gnojówki z roślin – stosuje się je zarówno doglebowo jak i do oprysków; nie zawierają zbyt wielu składników pokarmowych ale świetnie chronią rośliny przed chorobami i szkodnikami; najpopularniejsze gnojówki robi się z pokrzyw, wrotyczu pospolitego, skrzypu, cebuli, czosnku, piołunu; można je stosować w trakcie całego sezonu wegetacyjnego;
  • nawozy zielone –  stosuje się je  przede wszystkim w ogrodach warzywnych lub przy adaptacji gleby pod rośliny ozdobne; to nic innego jak wprowadzenie dużej masy zielonej do gleby za pomocą młodych roślin, najczęściej motylkowych, które mają duże zdolności absorbowania azotu; działanie nawozów zielonych jest podobne do działania kompostu, jednak w tym przypadku proces rozkładu jest znacznie szybszy;
  • ściółka – również może być nawozem dostarczającym glebie cennych składników i materii organicznej; w zależności od używanego materiału będzie wymagała dodatkowego nawożenia (np. ściółki z suchego materiału jak kora, pocięte zrębki czy słoma, do rozkładu zużywają dużej ilości azotu, dlatego niezbędna będzie jego dodatkowa dawka);
  • popiół drzewny – jest nawozem bogatym w potas, można go dodawać zarówno do kompostu jak i w niewielkich dawkach bezpośrednio na grządki; najlepiej stosować go jesienią;
  • dolomit wapniowy – jest jednym z najbezpieczniejszych nawozów wapniowych, można go kupić praktycznie w każdym sklepie ogrodniczym, najlepiej stosować go jesienią i nigdy równocześnie z innymi nawozami  (stosujemy zawsze w odstępie co najmniej 2 tygodni);
  • mączki kostne – mają dużą zawartość azotu i innych składników pokarmowych, więc ich dawkowanie powinny być ostrożne; najlepiej dodawać je do kompostu;
Nawozów używajmy zawsze z rozwagą

Nawozów używajmy zawsze z rozwagą

Poznanie zapotrzebowań roślin na różne składniki pokarmowe oraz  obserwacja ogrodu  zapewni nam sukces w uprawie.  Jeśli już musimy sięgać po nawozy produkowane sztucznie używajmy ich z rozwagą i zgodnie z instrukcją na opakowaniu według starej zasady: mniej znaczy lepiej.