Kiedy siać seradelę? Terminy i praktyczne wskazówki

Masz wrażenie, że seradela „nie zdąża” zbudować masy przed orką? Zastanawiasz się, kiedy siać seradelę, żeby dobrze wykorzystać jej potencjał nawozowy i paszowy? Z tego tekstu dowiesz się, jakie terminy siewu wybrać w plonie głównym i na poplon oraz jak dobrać dawkę nasion do warunków na polu.

Kiedy siać seradelę w plonie głównym?

Seradela siewna to roślina jara. Na nasiona i w siewie czystym w plonie głównym wysiewa się ją bardzo wcześnie. Najlepszy termin siewu seradeli na wiosnę to okres od pierwszego możliwego wjazdu w pole do około 5 kwietnia. Im szybciej ziarno trafi do wilgotnej gleby, tym lepiej roślina wykorzysta długi okres wegetacji.

Dlaczego tak wcześnie? Seradela dobrze znosi chłód i przymrozki do –5°C. Młode siewki nie cierpią tak jak zboża jare czy kukurydza, dlatego nie trzeba czekać na wysokie temperatury. Wczesny siew sprzyja też lepszemu ukorzenieniu i wykorzystaniu wody z roztopów, co na glebach piaszczystych ma duże znaczenie.

Przy wczesnym terminie norma wysiewu seradeli na nasiona wynosi zwykle 25–30 kg/ha, przy rozstawie rzędów 15–20 cm i głębokości siewu około 2 cm. Na polach, gdzie od dawna nie było roślin bobowatych, nasiona warto zaszczepić Nitraginą, czyli szczepionką z bakteriami brodawkowymi dopasowanymi do seradeli.

Seradela wczesną wiosną znosi spadki temperatury do –5°C, co pozwala siać ją, gdy część pól jest jeszcze zbyt zimna dla innych gatunków.

W plonie głównym seradela często pojawia się także jako wsiewka w zboża, najczęściej w żyto ozime lub pszenżyto. Wtedy wysiewa się ją razem ze zbożem lub tuż po nim, przy nieco wyższej dawce, aby rośliny dobrze zagęściły łan pod spodem i dały łącznie około 10–15 t/ha zielonki.

Kiedy siać seradelę na poplon ścierniskowy?

Seradela jako międzyplon ścierniskowy daje dobre rezultaty pod warunkiem, że trafi w wilgotną i dobrze przygotowaną glebę. Czas siewu zależy od terminu żniw, ale na większości stanowisk rolnicy celują w okres od połowy lipca do końca miesiąca. Im szybciej po zbiorze głównej uprawy seradela trafi w glebę, tym lepiej buduje masę.

Przyjmuje się, że do 30 lipca można siać ją spokojnie, a przy dobrej wilgotności gleby dopuszcza się przesunięcie terminu do początku sierpnia. Za każdy dzień opóźnienia w lipcu roślina traci część potencjału wzrostu. W sierpniu czas ten skraca się mocniej, dlatego późne siewy wymagają zwiększenia ilości wysiewu.

Jak termin siewu wpływa na normę wysiewu?

Wczesny siew daje roślinie więcej czasu. Seradela ma stosunkowo powolny początkowy wzrost, dlatego przy standardowych warunkach na poplon ścierniskowy w siewie czystym stosuje się normę 50–60 kg/ha. Dotyczy to terminu mniej więcej do końca lipca.

Kiedy prace żniwne się przedłużą i siew przesunie się na początek sierpnia, warto zwiększyć ilość nasion o około 10 kg/ha. Gęstszy siew pomaga szybciej zamknąć łan, ograniczyć zachwaszczenie i uzyskać wystarczającą ilość zielonej masy, mimo krótszego okresu wegetacji.

Jak dostosować termin do przedplonu?

Seradela nie ma dużych wymagań co do przedplonu. Istnieje jednak jedno ważne zastrzeżenie. Nie wysiewa się jej po innych roślinach motylkowych (lucerna, koniczyna, łubin) z uwagi na możliwość nagromadzenia w glebie patogenów, które niszczą bakterie brodawkowe i zwiększają presję chorób na bobowate.

Po zbożach, rzepaku czy kukurydzy termin siewu zależy głównie od zakończenia żniw i wykonania podstawowych zabiegów pożniwnych. Najpierw wykonuje się płytką uprawę, która miesza resztki pożniwne i pobudza chwasty oraz samosiewy do kiełkowania. Dopiero po kilkunastu dniach przeprowadza się głębszą uprawę na około 10 cm, wyrównuje glebę i wtedy możliwy jest siew seradeli.

Jak pogoda wpływa na wybór terminu?

Na glebach lekkich i piaszczystych najważniejsza staje się wilgotność gleby. Seradela znosi suszę lepiej niż wiele innych bobowatych, ale do skiełkowania i początkowego wzrostu potrzebuje stałego dostępu do wody w wierzchniej warstwie profilu. Krótkie deszcze po siewie potrafią poprawić wschody nawet na bardzo suchych polach.

Rolnicy czasem czekają z siewem jeden lub dwa dni na prognozowany opad. Daje to szansę, że nasiona trafią w lepiej uwilgotnioną glebę. Z kolei w latach suchych opad po żniwach staje się sygnałem do szybkiego wejścia w pole z agregatem i siewnikiem, bo wilgoć dość szybko ucieka z lekkich gleb.

Najczęstsze błędy przy wyborze terminu siewu seradeli są następujące:

• zbyt późny siew po 5 sierpnia przy standardowej normie wysiewu,
• siew w suchy, silnie przesuszony wierzchni poziom gleby,
• pomijanie uprawy pożniwnej i pozostawienie zbitej, nierównej powierzchni,
• wysiew seradeli po innych roślinach motylkowych w krótkiej rotacji płodozmianu.

Jak przygotować glebę pod siew seradeli?

Seradela bardzo dobrze rośnie na glebach lekkich, kwaśnych i piaszczystych, często tam, gdzie inne poplony zawodzą. Mimo niewielkich wymagań pokarmowych potrzebuje dobrego przygotowania pola. Uprawa roli wpływa na wyrównane wschody, tempo budowy masy nadziemnej oraz rozwój systemu korzeniowego.

Na polach przeznaczonych pod siew czysty zaleca się dokładne odchwaszczenie. Często stosuje się herbicyd totalny przed uprawą, a następnie bronowanie, aby usunąć resztki chwastów i samosiewy. Pole przed siewem powinno być równe, o drobnej strukturze, bez głębokich kolein i brył.

Jak wykonać uprawki przedsiewne?

Przed siewem seradeli w plonie głównym klasycznym zabiegiem jest dwukrotne bronowanie lub połączenie włókowania i bronowania. Pierwszy przejazd rozdrabnia skibę, drugi wyrównuje powierzchnię i zamyka wierzchnią warstwę gleby. Na glebach lżejszych wystarcza płytka uprawa, w cięższych konieczne jest intensywniejsze spulchnienie.

Po wschodach, gdy rośliny osiągną około 3–4 cm wysokości, stosuje się lekkie bronowanie w celu ograniczenia zachwaszczenia. Seradela znosi ten zabieg dobrze. W tym stadium ma już zakorzenione siewki, a delikatne uszkodzenia liści nie wpływają wyraźnie na plon zielonki ani nasion.

Jak nawozić seradelę i jakie pH jest najlepsze?

Seradela pobiera azot z powietrza, dlatego przy siewie czystym standardowe nawożenie azotowe nie jest konieczne. Na słabszych stanowiskach często stosuje się jedynie małą dawkę startową rzędu 30–40 kg N/ha przed siewem, aby przyspieszyć początkowy wzrost. Dalej rolę przejmują bakterie brodawkowe.

Znacznie ważniejsze są fosfor i potas. Przy siewie czystym dawki wahają się zazwyczaj w granicach 40–80 kg P₂O₅/ha oraz 80–120 kg K₂O/ha, zależnie od zasobności gleby. Przy uprawie jako wsiewka wartości te zwiększa się o około 20–40 kg, ponieważ nawozy muszą pokryć potrzeby rośliny ochronnej i seradeli. Optymalne pH mieści się w przedziale 5,0–6,5, więc dobrze znosi gleby lekko kwaśne.

Na słabszych stanowiskach seradela bywa nazywana „koniczyną piasków”, bo rośnie tam, gdzie inne bobowate często zawodzą.

Ile siać seradeli na hektar?

Norma wysiewu seradeli zależy od celu uprawy, terminu siewu, sposobu użytkowania i tego, czy roślina pojawia się w siewie czystym, czy w mieszance. Różnice są wyraźne, dlatego warto je uporządkować w czytelnej formie.

W mieszankach poplonowych z owsem, facelią, łubinem czy koniczyną 20–40 kg/ha seradeli w zupełności wystarcza. Roślina zajmuje wtedy niższe piętra łanu i wypełnia wolne przestrzenie, zwiększając okrycie gleby oraz ograniczając straty wody. Przy opóźnionym siewie normę wysiewu można podnieść, aby zagęścić łan.

Jako poplon ścierniskowy w siewie czystym seradela daje zwykle około 7 t/ha zielonki. Wykorzystana jako wsiewka w zboża czy mieszanki pastewne potrafi dostarczyć łącznie nawet 10–15 t/ha zielonej masy, przy czym część biomasy zostaje w postaci mocno rozgałęzionych korzeni.

Przy planowaniu normy wysiewu warto zwrócić uwagę na kilka praktycznych kwestii:

• rodzaj materiału siewnego (nasiona kwalifikowane C/1 zwykle mają lepszą zdolność kiełkowania),
• stopień rozdrobnienia brył i wyrównanie pola przed siewem,
• możliwą presję chwastów na danym stanowisku,
• zakładany sposób użytkowania – zielonka, przyoranie czy zbiory na nasiona.

Jak wykorzystać seradelę po siewie?

Seradela nie kończy swojej roli w momencie zbioru głównej części zielonej masy. Dzięki głębokiemu, palowemu systemowi korzeniowemu sięgającemu nawet 1 m w głąb profilu glebowego roślina wpływa na strukturę, porowatość i zawartość próchnicy w glebie. Na wielu polach traktuje się ją jako roślinę strukturotwórczą.

Okres wegetacji seradeli w plonie głównym trwa zwykle 115–160 dni, w zależności od temperatury i opadów. W przypadku poplonu, przeznaczonego na przyoranie, wystarcza 8–10 tygodni wzrostu. W tym czasie seradela zdąża wytworzyć znaczną ilość biomasy nadziemnej i korzeniowej, która zasila glebę w azot i materię organiczną.

Seradela na zielony nawóz

Jako zielony nawóz seradela daje dobre efekty, gdy przyora się ją tuż przed kwitnieniem. W tym momencie roślina ma największą wartość nawozową, a łodygi nadal są stosunkowo delikatne i łatwo ulegają rozkładowi. Na wielu gospodarstwach przyoruje się ją po 8–10 tygodniach wegetacji, kiedy łan dobrze przykrywa glebę.

Dobrze rozwinięty system korzeniowy wyciąga składniki pokarmowe z głębszych warstw, a pozostawione resztki po seradeli poprawiają kompleks sorpcyjny gleby. W dobrze skomponowanych mieszankach ścierniskowych, gdzie seradela jest jednym z głównych składników, wzbogacenie gleby w azot może sięgać nawet 120 kg N na hektar w formie masy organicznej.

Seradela jako pasza i składnik mieszanek

Seradela to także cenna roślina pastewna. Zawiera dobrze strawne białko, minerały (między innymi wapń i fosfor) oraz nie wytwarza związków szkodliwych dla bydła. Jest chętnie zjadana, a jej obecność w dawce paszowej wpływa korzystnie na jakość mleka. W mieszankach z trawami nadaje się do użytkowania pastwiskowego.

Na pastwisku seradela dobrze znosi przygryzanie i udeptywanie. Wypas rozpoczyna się, gdy rośliny osiągną wysokość około 20–25 cm. W uprawie na nasiona zbiór przeprowadza się, kiedy większość strąków ma już brązowe zabarwienie, ale na roślinach nadal widać pojedyncze kwiaty. Strąki są kruche i łatwo się osypują, dlatego często stosuje się zbiór jednoetapowy po desykacji.

Seradela wysiana jako międzyplon ścierniskowy poprawia bioróżnorodność i wspiera życie mikroorganizmów glebowych, a jednocześnie stanowi cenne źródło paszy lub zielonego nawozu.

W ogrodach działkowych i warzywnikach seradela sprawdza się jako poplon po wczesnych warzywach. Krótki okres do przyorania, szybkie przykrycie gleby oraz wiązanie azotu sprawiają, że po jej uprawie lepiej rosną kapustne, korzeniowe czy zboża jare wysiewane na małych areałach. Dzięki temu nawet niewielki kawałek pola zyskuje wyraźne „doładowanie” zieloną masą.