Kiedy siać kukurydzę cukrową? Praktyczny poradnik siewu

Pierwsze ciepłe dni maja kuszą, by jak najszybciej wysiać kukurydzę cukrową. Jeśli zrobisz to za wcześnie, ziarna mogą zgnić w zimnej ziemi. Z tego poradnika dowiesz się, kiedy siać kukurydzę cukrową i jak zaplanować siew, żeby doczekać się pełnych, słodkich kolb.

Kiedy siać kukurydzę cukrową?

Kukurydza cukrowa to roślina ciepłolubna, która startuje dopiero wtedy, gdy ziemia dobrze się ogrzeje. Nasiona kiełkują pewnie, gdy temperatura gleby przekroczy około 8–10°C na głębokości siewu. W chłodnej, mokrej ziemi długo leżą, są atakowane przez grzyby i szkodniki glebowe.

W większości regionów Polski optymalny termin siewu kukurydzy cukrowej do gruntu przypada od około 5 do 20 maja. W cieplejszych rejonach można zacząć wcześniej, na glebach lekkich nawet już w drugiej połowie kwietnia, a w chłodniejszych strefach lepiej przesunąć siew na koniec maja lub początek czerwca.

Bezpieczny termin siewu kukurydzy cukrowej zaczyna się wtedy, gdy minie ryzyko przymrozków, a ziemia ogrzeje się co najmniej do 8–10°C.

Siew w różnych regionach Polski

Masz działkę w chłodniejszym rejonie kraju i boisz się przymrozków? W takim miejscu wysiew kukurydzy cukrowej do gruntu zwykle wypada w ostatnich dniach maja lub na początku czerwca. Wcześniejszy siew bywa możliwy tylko pod osłonami z folii lub włókniny, które przyspieszają nagrzewanie gleby.

Na południu i zachodzie Polski, na stanowiskach osłoniętych od wiatru, kukurydzę cukrową można siać już na przełomie kwietnia i maja. Sprawdza się tu lekka, szybko nagrzewająca się ziemia, ale musi być zasobna w próchnicę i wodę. W rejonach o chłodniejszych wiosnach wygodna jest uprawa z rozsady, bo pozwala posiać nasiona w domu pod koniec kwietnia, a do ogrodu przenieść gotowe rośliny, gdy pogoda się ustabilizuje.

Terminy dla różnych typów odmian

Różne typy odmian, od zwykłych słodkich po supersłodkie, mają trochę inne wymagania. Odmiany typu Su (sugary) i Se lepiej znoszą chłód, dlatego można je wysiewać nieco wcześniej. Supersłodkie sh2 są bardziej wrażliwe, więc potrzebują cieplejszej ziemi i późniejszego terminu.

W planowaniu pomaga prosta tabela, która łączy termin siewu z głębokością umieszczenia nasion:

W uprawie na świeży rynek najczęściej wybiera się odmiany supersłodkie sh2, a do przetwórstwa także te typy są preferowane. W amatorskich ogrodach dobrze sprawdzają się zarówno klasyczne żółte odmiany, jak Golden Bantam czy Złota Karłowa, jak i hybrydy F1, na przykład Martek F1, Early Extra Sweet, Butterscotch, Swift, Lark, Extra Tender and Sweet, Sweet Perfection czy Early Bird.

Jak przygotować glebę pod kukurydzę cukrową?

Kukurydza cukrowa najlepiej rośnie na ziemi żyznej, próchniczej i dobrze napowietrzonej, o odczynie zbliżonym do obojętnego. Idealne pH to około 6–7,5, dlatego przed siewem warto sprawdzić odczyn prostym miernikiem z centrum ogrodniczego. Zbyt kwaśne podłoże hamuje rozwój systemu korzeniowego i ogranicza pobieranie składników pokarmowych.

Gleby bardzo piaszczyste i ciężkie gliny są mało przyjazne dla kukurydzy. Na piasku roślina cierpi z powodu braku wody i nawozów, a na zlewnej glinie brakuje jej powietrza w strefie korzeni. Dobrze sprawdza się wcześniejsze wzbogacenie podłoża kompostem lub obornikiem, najlepiej jesienią przed planowanym siewem. Na plantacjach towarzyszy temu nawożenie około 100 kg azotu, 45 kg fosforu i 120 kg potasu na hektar przy plonie rzędu 15 ton kolb.

Przed siewem, już wiosną, warto wykonać kilka prostych zabiegów, które przygotują stanowisko dla kukurydzy cukrowej:

• spulchnić wierzchnią warstwę gleby i usunąć wieloletnie chwasty korzeniące się głęboko,
• wprowadzić kompost lub dobrze rozłożony obornik, a na glebach ubogich także nawóz wieloskładnikowy,
• wyrównać powierzchnię, aby nasiona trafiły na podobną głębokość,
• na miejscach chłodnych zastosować na 1–2 tygodnie przed siewem przezroczystą folię, żeby szybciej nagrzać ziemię.

Warto zadbać też o mikroelementy. Nawozy dolistne z molibdenem, borem, cynkiem i siarką pomagają roślinie tworzyć silne łodygi i lepiej wiązać kolby, zwłaszcza gdy początek wegetacji przebiega w niskich temperaturach.

Kukurydza cukrowa potrzebuje w sezonie wegetacyjnym około 350–400 mm wody, dlatego na glebach lekkich opłaca się planowanie nawadniania.

Jak siać kukurydzę cukrową wprost do gruntu?

Wysiew bezpośredni to najprostszy sposób uprawy kukurydzy cukrowej. W polu i w ogrodzie stosuje się zwykle rozstawę 75 cm między rzędami i około 20–25 cm w rzędzie, co daje 5–6 roślin na metr kwadratowy. Na mniejszych areałach dobrze działa siew punktowy po dwa nasiona, a po wschodach zostawia się silniejszą siewkę.

Przed wysianiem nasion warto je zaprawić, zwłaszcza przy wczesnych terminach. Chroni to ziarniaki przed grzybami i szkodnikami glebowymi w okresie, gdy kukurydza rośnie powoli. Na plantacjach używa się siewników punktowych, w ogrodzie wystarczy sznurek do wyznaczenia prostych rzędów i sadzarka do cebul, która ułatwia zachowanie stałej głębokości.

Sam siew w ogródku można rozpisać na prostą sekwencję kroków:

• wytycz rzędy co 40–45 cm w małym warzywniku lub co około 75 cm w większym polu,
• wykonaj dołki na głębokość 3–5 cm, zależnie od typu odmiany i wilgotności gleby,
• wrzuć do każdego dołka 1–2 nasiona i lekko ugnieć ziemię nad nimi,
• po siewie podlej pas rzędów i przykryj je białą włókniną, która ochroni wschody przed chłodem i wiatrem.

W produkcji towarowej wysiewa się około 60–65 tysięcy nasion na hektar, co przekłada się na zalecaną obsadę. W przydomowym ogrodzie liczy się głównie równomierne rozmieszczenie roślin, dzięki czemu każda ma podobny dostęp do światła i wody.

Rozstaw roślin i głębokość siewu

Rozstaw ma duży wpływ na wielkość kolb. Przy mniejszej liczbie roślin na metrze kwadratowym kukurydza często wytwarza większe kolby, co przydaje się w uprawie amatorskiej. W mniejszych ogrodach dobrze wyglądają także zwarte bloki wysianych roślin, które pełnią funkcję żywej ściany oddzielającej warzywnik od części rekreacyjnej.

Głębokość siewu dopasowuje się do typu odmiany i wilgotności podłoża. Dla odmian o normalnej zawartości cukru poleca się głębokość 4–5 cm, dla supersłodkich nieco płycej, 3–4 cm. Na lekkiej, przesychającej glebie lepiej siać ciut głębiej, na ciężkiej i chłodnej raczej płycej, żeby nasiona nie leżały w zimnej, mokrej strefie.

Ochrona siewek przed chłodem

Największe ryzyko dla wschodzącej kukurydzy cukrowej stanowią przymrozki i zimne noce. Jeśli prognozy zapowiadają ochłodzenie tuż po siewie, warto od razu rozłożyć białą włókninę na łukach lub bezpośrednio na ziemi. Włóknina podnosi temperaturę przy glebie o kilka stopni i ogranicza wysuszający wiatr.

Krótkie okresy chłodu roślina znosi lepiej, gdy ma suchsze liście, ale ziemia pozostaje lekko wilgotna. Dlatego podlewanie najlepiej planować na poranek w cieplejsze dni. W cieplejszych rejonach wielu ogrodników wysiewa kukurydzę wprost do gruntu, a folię lub włókninę zdejmuje dopiero, gdy rośliny osiągną około 20–30 cm wysokości.

Jak przygotować rozsadę kukurydzy cukrowej?

Uprawa z rozsady nie jest konieczna, ale pozwala przyspieszyć zbiory o kilkanaście dni. Przydaje się także tam, gdzie wiosenne noce długo pozostają zimne. Rozsadę można przygotować w domu na parapecie, w szklarni lub w małym propagatorze.

Niewielkie rośliny najlepiej czują się w pojemnikach z tworzywa, na przykład po jogurtach, lub w doniczkach torfowych. Zaletą cienkich plastikowych pudełek jest to, że przed wysadzeniem łatwo je przeciąć, nie uszkadzając bryły korzeniowej. Pojemniki biodegradowalne sadzi się razem z rośliną, a w ziemi stopniowo się rozkładają.

Wysiew nasion na rozsadę

Nasiona na rozsadę sieje się zwykle pod koniec kwietnia lub na początku maja. Do każdego pojemnika można włożyć dwa ziarniaki na głębokość około 3 cm. Podłoże powinno być lekkie, próchnicze i stale lekko wilgotne, lecz nie mokre.

Pojemniki ustawia się w jasnym miejscu, gdzie temperatura wynosi około 18–22°C. Zbyt ciemny parapet sprawi, że rośliny się wyciągną i będą łamliwe. Po wschodach wybiera się silniejszą siewkę, a słabszą delikatnie usuwa, aby nie konkurowały o światło i wodę.

Pikowanie i hartowanie rozsady

Kiedy rośliny osiągną 10–15 cm wysokości, można je przepikować do osobnych doniczek, jeśli wcześniej rosły po kilka w jednym pojemniku. Warto zadbać o głębokie naczynia, bo kukurydza szybko tworzy silny system korzeniowy. Każde przesadzanie wykonuje się z grudką ziemi, która chroni delikatne korzenie.

Na tydzień–dwa przed wysadzeniem do gruntu rozsadę trzeba zahartować. Doniczki wynosi się na dzień na zewnątrz, w miejsce osłonięte od wiatru, a na noc znów przenosi do środka. W ten sposób rośliny stopniowo przyzwyczajają się do niższych temperatur i silniejszego światła.

Sadzenie rozsady do gruntu

Rozsadę kukurydzy cukrowej sadzi się na miejsce stałe pod koniec maja lub w pierwszej dekadzie czerwca. Ziemia powinna być już ciepła, a ryzyko przymrozków minimalne. Rozstaw jest taki sam jak przy siewie bezpośrednim, czyli około 20–25 cm między roślinami i 40–75 cm między rzędami.

Dołki warto wykonać nieco głębsze niż bryła korzeniowa i przed włożeniem rośliny obficie je podlać. Po posadzeniu dobrze jest obsypać lekko podstawę łodygi ziemią, dzięki czemu kukurydza zyska lepszą stabilność na wietrze. W pierwszych dniach po przesadzeniu roślin nie należy przelewać, ale ziemia nie może też wyschnąć na wiór.

Jeśli planujesz uprawę z rozsady, przydadzą się proste akcesoria ogrodnicze:

• drobnoziarniste, próchnicze podłoże o pH 6–6,5,
• doniczki lub pojemniki z otworami odpływowymi,
• mały propagator, mini-szklarnia lub przezroczysta folia,
• nawóz mineralny o zbilansowanym składzie do zasilania młodych roślin.

Jak pielęgnować kukurydzę cukrową po siewie?

Pierwsze tygodnie po wschodach to okres, kiedy kukurydza cukrowa rośnie wolno i łatwo przegrywa konkurencję z chwastami. Regularne pielenie międzyrzędzi jest wtedy bardzo ważne. Często wystarczy motyka i ręczne usuwanie zachwaszczenia tuż przy roślinach.

W wielu gospodarstwach sięga się też po herbicydy doglebowe stosowane przed wschodami roślin. Odmiany kukurydzy cukrowej są jednak bardziej wrażliwe niż kukurydza pastewna, dlatego nowe środki lepiej najpierw przetestować na małej powierzchni. Po wytworzeniu 5–6 liści każdy zabieg chemiczny jest bardziej ryzykowny i może opóźnić dojrzewanie kolb.

Nawożenie w trakcie wegetacji

Kukurydza cukrowa ma duże potrzeby pokarmowe, zwłaszcza na azot i potas. Azot podaje się zwykle w dwóch dawkach: przed siewem oraz pogłównie, gdy rośliny intensywnie rosną. Jego brak powoduje żółknięcie liści i wyraźne zahamowanie wzrostu.

Fosfor i potas dobrze jest wprowadzać jesienią pod orkę lub wiosną, blisko strefy korzeni, w formie nawożenia zlokalizowanego. Fosfor wspiera rozwój korzeni i zawiązywanie kolb, a potas odpowiada za gospodarkę wodną i odporność na wyleganie. Objawem niedoboru potasu jest żółknięcie i zasychanie brzegów liści.

Nawadnianie i ściółkowanie

Choć kukurydza ma głęboki system korzeniowy i dość dobrze znosi przejściową suszę, w okresie kwitnienia i nalewania ziarna potrzebuje dużo wody. Największe zapotrzebowanie przypada właśnie wtedy, gdy na roślinie pojawiają się wiechy i znamiona na kolbach. Na polach bez nawadniania trudno wtedy o ziarno wysokiej jakości.

W ogrodzie dobry efekt daje ściółkowanie gleby słomą, skoszoną trawą lub kompostem. Warstwa ściółki ogranicza parowanie, a jednocześnie utrudnia wyrastanie chwastów. Rośliny podlewa się rzadziej, ale obficiej, aby woda dotarła głęboko, a nie zatrzymywała się tylko w wierzchniej warstwie ziemi.

Delikatne potrząsanie roślin podczas kwitnienia wiech poprawia zapylenie i wypełnienie kolb, zwłaszcza gdy kukurydza rośnie w małych blokach.

Ochrona przed szkodnikami i chorobami

Od siewu aż po zbiór kukurydzy towarzyszą różne szkodniki. W glebie żerują drutowce, które podgryzają kiełkujące ziarniaki, a na częściach nadziemnych pojawiają się mszyce, stonka kukurydziana i bardzo groźna omacnica prosowianka. Gąsienice omacnicy drążą łodygi i kolby, powodując straty plonu sięgające 20–30%.

W walce z omacnicą pomagają opryski insektycydami wykonane w czasie kwitnienia około 80% wiech, a następnie powtórzone po 7–10 dniach. Coraz częściej stosuje się także metody biologiczne, na przykład preparaty z jajami kruszynka, który pasożytuje na jajach szkodnika. Mszyce można ograniczać naparem z cebuli lub czosnku, a przy silnym nasileniu sięgnąć po ekologiczne środki gotowe.

Duże znaczenie ma też dobór stanowiska i unikanie monokultury. Długa uprawa kukurydzy na tym samym polu zwiększa ryzyko wystąpienia głowni guzowatej i chorób fuzaryjnych kolb. Z kolei bliskość kukurydzy pastewnej grozi niepożądanym zapyleniem, które obniża zawartość cukru w ziarnie.

Aby zachować słodycz ziarna, odmiany cukrowe warto izolować od kukurydzy pastewnej o około 200 m lub przesunąć terminy siewu o mniej więcej 2 tygodnie.